eVidyarthi
Menu
  • School
    • Close
    • CBSE English Medium
    • CBSE Hindi Medium
    • UP Board
    • Bihar Board
    • Maharashtra Board
    • MP Board
    • Close
  • English
    • Close
    • English Grammar for School
    • Basic English Grammar
    • Basic English Speaking
    • English Vocabulary
    • English Idioms & Phrases
    • Personality Enhancement
    • Interview Skills
    • Close
  • Sarkari Exam Preparation
    • Close
    • All Govt Exams Preparation
    • MCQs for Competitive Exams
    • Notes For Competitive Exams
    • NCERT Syllabus for Competitive Exam
    • Close
  • Study Abroad
    • Close
    • Study in Australia
    • Study in Canada
    • Study in UK
    • Study in Germany
    • Study in USA
    • Close
  • Current Affairs
    • Close
    • Current Affairs
    • Current Affairs Quizzes
    • State Wise Current Affairs
    • Monthly Current Affairs
    • Close
Kumarbharati English Class 10 Maharashtra Board | Menu
  • MCQ Kumarbharati English Class 10 Maharashtra Board
  • Book English Kumarbharati Class 10 Maharashtra Board
  • Question Answers Kumarbharati English Class 10 Maharashtra Board
  • Notes Kumarbharati English Class 10 Maharashtra Board
  • Summary Kumarbharati English Class 10 Maharashtra Board
  • Important Questions Kumarbharati English Class 10 Maharashtra Board
  • Kumarbharati English Class 10

Summary Chapter 1.1 Kumarbharati English Class 10 Maharashtra Board

 Where the Mind is Without Fear…

Summary in Marathi

Summary in English

Summary in Hindi

Summary in Marathi

रवींद्रनाथ टागोर यांची “Where the Mind is Without Fear” ही कविता त्यांच्या गीतांजली या नोबेल पुरस्कार मिळालेल्या संग्रहातील एक गहन प्रार्थना आहे. ब्रिटिश राजवटीत रचलेली ही कविता भारताच्या स्वातंत्र्याची आणि प्रगतीची स्वप्ने दाखवते. टागोर एका अशा देशाची कल्पना करतात जिथे लोकांना भयमुक्त जीवन, सन्मान आणि स्वातंत्र्य मिळेल. ते सर्वांसाठी मुक्त ज्ञान, सत्याची कदर, आणि जात, धर्म किंवा वर्ग यांवर आधारित भेदभाव नष्ट होण्याची इच्छा व्यक्त करतात. कवितेत तर्कशुद्ध विचारांचे महत्त्व आणि जुन्या हानिकारक रूढींवर मात करण्याची गरज यावर जोर दिला आहे. टागोर देवाकडे प्रार्थना करतात की, देशाला प्रगत विचार आणि कृतीकडे मार्गदर्शन करावे, आणि तो “स्वातंत्र्याचा स्वर्ग” बनावा, जिथे लोक एकमेकांच्या हक्कांचा आदर करत चांगले विचार, शब्द आणि कृती करतात. प्रत्येक ओळीच्या सुरुवातीला “Where” चा पुनरावृत्तीपूर्ण वापर कवितेच्या आदर्शवादी दृष्टिकोनाला ठळक करतो, आणि मुक्त छंदाची रचना तिचे सार्वकालिक आकर्षण वाढवते. “तर्काची स्वच्छ प्रवाह” आणि “मृत सवयींचे उदास वाळवंट” यांसारख्या रूपकांद्वारे टागोर तर्क आणि प्रगतीचे महत्त्व अधोरेखित करतात. ही कविता केवळ राजकीय स्वातंत्र्यासाठी नाही, तर सामाजिक, शैक्षणिक आणि आर्थिक मुक्तीसाठीही आवाहन करते, जी मानवी आकांक्षांचे कालातीत प्रतिबिंब आहे.

Summary in English

The poem “Where the Mind is Without Fear” by Rabindranath Tagore, part of his Nobel Prize-winning anthology Gitanjali, is a profound prayer for a free and enlightened India. Written during British colonial rule, it reflects Tagore’s vision for a nation where people live with dignity, free from fear and oppression. The poet dreams of a society where knowledge is accessible to all, truth prevails, and divisions based on caste, religion, or class are eradicated. He emphasizes the importance of reason over outdated customs and tireless striving toward perfection. Tagore prays to God to guide the nation toward progressive thought and action, awakening it into a “heaven of freedom” where individuals respect each other’s rights and pursue good thoughts, words, and deeds. The poem’s repetitive use of “Where” at the beginning of each line highlights an idealistic vision, and its free verse form underscores its universal appeal. Through metaphors like the “clear stream of reason” and “dreary desert sand of dead habit,” Tagore conveys the need for rational thinking to overcome harmful traditions. The poem is not only a call for India’s political freedom but also for social, educational, and economic liberation, making it a timeless reflection of human aspirations.

Summary in Hindi

रवींद्रनाथ टैगोर की कविता “Where the Mind is Without Fear” उनके नोबेल पुरस्कार प्राप्त संग्रह गीतांजली का हिस्सा है, जो एक गहरी प्रार्थना है। ब्रिटिश शासन के दौरान लिखी गई यह कविता भारत के स्वतंत्र और प्रबुद्ध भविष्य की आकांक्षा को दर्शाती है। टैगोर एक ऐसे राष्ट्र की कल्पना करते हैं जहाँ लोग बिना डर के, सम्मान के साथ जी सकें। वे सभी के लिए मुक्त ज्ञान, सत्य की प्रबलता, और जाति, धर्म या वर्ग के आधार पर भेदभाव के उन्मूलन की कामना करते हैं। कविता में तर्कसंगत विचारों के महत्व और पुरानी हानिकारक रीति-रिवाजों पर विजय पाने की आवश्यकता पर बल दिया गया है। टैगोर ईश्वर से प्रार्थना करते हैं कि वे राष्ट्र को प्रगतिशील विचार और कार्य की ओर ले जाएँ, और इसे “स्वतंत्रता के स्वर्ग” में जागृत करें, जहाँ लोग एक-दूसरे के अधिकारों का सम्मान करते हुए अच्छे विचार, शब्द और कर्म करें। प्रत्येक पंक्ति की शुरुआत में “Where” का बार-बार उपयोग कविता के आदर्शवादी दृष्टिकोण को उजागर करता है, और मुक्त छंद की शैली इसके सार्वभौमिक आकर्षण को बढ़ाती है। “तर्क की स्वच्छ धारा” और “मृत आदतों का उजाड़ रेगिस्तान” जैसे रूपकों के माध्यम से टैगोर तर्क और प्रगति के महत्व को रेखांकित करते हैं। यह कविता न केवल राजनीतिक स्वतंत्रता के लिए है, बल्कि सामाजिक, शैक्षिक और आर्थिक मुक्ति के लिए भी एक आह्वान है, जो मानवीय आकांक्षाओं का शाश्वत प्रतिबिंब है।

Comments

  1. Sameer says:
    April 22, 2025 at 3:58 pm

    nice

    Reply

Leave a Reply Cancel reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Ads

HSC आणि SSC महाराष्ट्र – मराठी माध्यम – महाराष्ट्र बोर्ड

📘 महाराष्ट्र बोर्ड परीक्षा साहित्य (मराठी माध्यम)

  • HSC आणि SSC प्रश्नसंच – मराठी माध्यमातील PDF
  • महाराष्ट्र बोर्ड नमुना प्रश्नपत्रिका व मॉडेल पेपर्स (मराठी माध्यमात)
  • SSC आणि HSC च्या मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका – मराठी माध्यम
  • SSC/HSC साठी मराठी माध्यमातील नोट्स आणि सराव चाचण्या (मॉक टेस्ट)
  • मराठी माध्यमातील MCQs (बहुपर्यायी प्रश्न) समाविष्ट
  • सर्व परीक्षा साहित्य मराठी माध्यमात उपलब्ध

📗 महाराष्ट्र बोर्ड पाठ्यपुस्तके व PDF (मराठी माध्यम)

  • इयत्ता 10 वी (SSC) चे पाठ्यपुस्तक PDF – मराठी माध्यमात
  • इयत्ता 12 वी (HSC) चे पाठ्यपुस्तक PDF – मराठी माध्यमात
  • मराठी डायजेस्ट – PDF डाउनलोड
  • SSC आणि HSC इयत्तांची पुस्तके – मराठी माध्यमातील PDF
  • डाउनलोडसाठी उपलब्ध पाठ्यपुस्तके व PDF – महाराष्ट्र बोर्ड

📒 महाराष्ट्र बोर्डासाठी मराठी अभ्यास साहित्य

  • प्रकरणनिहाय नोट्स – मराठी माध्यमात
  • प्रकरणनिहाय प्रश्नोत्तरे (प्रश्न व उत्तरे) – मराठी माध्यमात
  • SSC आणि HSC साठी महत्त्वाचे प्रश्न – मराठी माध्यम
  • महत्त्वाच्या सूत्रांचा सारांश (इयत्ता 6 वी ते 12 वी)
  • MCQs, प्रश्नसंच, नमुना प्रश्नपत्रिका आणि मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका

CBSE Board Englsih and हिंदी माध्यम

CBSE Board

Mathematics Class 6
Science Class 6
Social Science Class 6
हिन्दी Class 6
सामाजिक विज्ञान कक्षा 6
विज्ञान कक्षा 6

Mathematics Class 7
Science Class 7
SST Class 7
सामाजिक विज्ञान कक्षा 7
हिन्दी Class 7

Mathematics Class 8
Science Class 8
Social Science Class 8
हिन्दी Class 8

Mathematics Class 9
Science Class 9
English Class 9

Mathematics Class 10
SST Class 10
English Class 10

Mathematics Class XI
Chemistry Class XI
Accountancy Class 11

Accountancy Class 12
Mathematics Class 12

Learn English
English Through हिन्दी
Job Interview Skills
English Grammar
हिंदी व्याकरण - Vyakaran
Microsoft Word
Adobe PhotoShop
Adobe Illustrator
Learn German
Learn French
IIT JEE

CBSE Board English Medium

  • Class 6 CBSE Board
  • Class 7 CBSE Board
  • Class 8 CBSE Board
  • Class 9 CBSE Board
  • Class 10 CBSE Board
  • Class 11 CBSE Board
  • Class 12 CBSE Board
  • CBSE Board Hindi Medium

  • Class 6 CBSE Board
  • Class 7 CBSE Board
  • Class 8 CBSE Board
  • Class 9 CBSE Board
  • Class 10 CBSE Board
  • Class 11 CBSE Board
  • Class 12 CBSE Board
  • बिहार बोर्ड
  • Class 6 Bihar Board
  • Class 7 Bihar Board
  • Class 8 Bihar Board
  • Class 9 Bihar Board
  • Class 10 Bihar Board
  • Class 11 Bihar Board
  • Class 12 Bihar Board
  • उत्तर प्रदेश बोर्ड
  • Class 6 UP Board
  • Class 7 UP Board
  • Class 8 UP Board
  • Class 9 UP Board
  • Class 10 UP Board
  • Class 11 UP Board
  • Class 12 UP Board
  • महाराष्ट्र बोर्ड
  • Class 6 Maharashtra Board
  • Class 7 Maharashtra Board
  • Class 8 Maharashtra Board
  • Class 9 Maharashtra Board
  • Class 10 Maharashtra Board
  • Class 11 Maharashtra Board
  • Class 12 Maharashtra Board
  • मध्य प्रदेश बोर्ड
  • Class 6 MP Board
  • Class 7 MP Board
  • Class 8 MP Board
  • Class 9 MP Board
  • Class 10 MP Board
  • Class 11 MP Board
  • Class 12 MP Board

ગુજરાત બોર્ડ

  • Class 6 Gujarat Board
  • Class 7 Gujarat Board
  • Class 8 Gujarat Board
  • Class 9 Gujarat Board
  • Class 10 Gujarat Board
  • Class 11 Gujarat Board
  • Class 12 Gujarat Board

PSC Exam Preparation

  • Uttar Pradesh PSC Exam Preparation (UPPSC)
  • Bihar PSC Exam Preparation (BPSC)
  • Madhya Pradesh PSC Exam Preparation (MPPSC)
  • Rajasthan PSC Exam Preparation (RPSC)
  • Maharashtra PSC Exam Preparation (MPSC)
Privacy Policies, Terms and Conditions, About Us, Contact Us
Copyright © 2026 eVidyarthi and its licensors. All Rights Reserved.