कुमारभारती Important Questions Class 10 Chapter 7 Kumarbharati Maharashtra Board Marathi Medium

Imp Questions For All Chapters – कुमारभारती Class 10

गवताचे पाते

लघु प्रश्न

1. वि. स. खांडेकर यांना कोणते महत्त्वाचे पुरस्कार मिळाले?

→ त्यांना ज्ञानपीठ पुरस्कार आणि भारत सरकारकडून पद्मभूषण पुरस्कार मिळाला.

2. ‘गवताचे पाते’ ही कथा कोणत्या प्रकारातील आहे?

→ ही एक रूपक कथा आहे.

3. रूपक कथेचे वैशिष्ट्य कोणते असते?

→ रूपक कथा लहान, अर्थगर्भ आणि प्रभावी असते.

4. कथेतील गवताचे पाते कोणत्या ऋतूमध्ये जन्मले?

→ गवताचे पाते वसंत ऋतूमध्ये जन्मले.

5. झाडावरून गळून पडणारे पान गवताच्या पात्याला काय म्हणते?

→ ते गवताच्या पात्याला ‘अरसिक’ म्हणते.

6. गवताच्या पात्याने झोपमोड झाल्याची तक्रार का केली?

→ गळून पडणाऱ्या पानांच्या आवाजाने त्याची झोपमोड झाली.

7. गवताचे पाते आणि झाडावरून गळणारे पान यांच्यात काय विरोधाभास दाखवला आहे?

→ एकेकाळी गवताच्या पात्याला गळून पडणाऱ्या पानांचा आवाज त्रासदायक वाटला, पण पुढे ते स्वतः तशीच तक्रार करू लागले.

8. पानाचे गवताच्या पात्यावर काय मत होते?

→ पानाला वाटत होते की गवताच्या पात्याला संगीताची आणि सौंदर्याची जाण नाही.

9. गवताचे पाते वसंताच्या स्पर्शाने कशात रूपांतरित झाले?

→ ते एका नव्या पानात रूपांतरित झाले.

10. या कथेचा मुख्य संदेश काय आहे?

→ प्रत्येक पिढी दुसऱ्या पिढीवर टीका करते, पण तीच परिस्थिती त्यांच्यावर येते तेव्हा तेही तसेच वागतात.

11. कथेतील गवताचे पाते कोणत्या अवस्थेत असताना नाराज होते?

→ हिवाळ्यात गळून पडणाऱ्या पानांच्या आवाजाने त्रस्त असताना.

12. या कथेतील ‘रूपक’ म्हणजे काय?

→ पिढ्यांमधील वैचारिक मतभेद दाखवण्यासाठी लेखकाने ‘गवताचे पाते’ आणि ‘पान’ यांचे रूपक वापरले आहे.

मोठे प्रश्न:

1. ‘गवताचे पाते’ ही कथा रूपक कथा का आहे?

→ ही कथा फक्त गवताचे पाते आणि पान यांची गोष्ट नसून ती मानवी जीवनातील पिढ्यांमधील मतभेदांचे रूपक आहे. प्रत्येक नवीन पिढी जुन्या पिढीची टिंगल करते, पण तीच परिस्थिती त्यांच्यावर आली की तेही तसेच वागतात.

2. गवताच्या पात्याने गळून पडणाऱ्या पानाकडे तक्रार का केली?

→ हिवाळ्यात गळून पडणाऱ्या पानांच्या आवाजाने गवताचे पाते त्रस्त झाले. त्याने पानाकडे तक्रार केली की त्या आवाजाने त्याच्या सुंदर स्वप्नांचा चेंदामेंदा केला.

3. गवताचे पाते आणि झाडावरून गळणारे पान यांच्यातील संवादाचा मुख्य उद्देश काय?

→ हा संवाद मानवी जीवनात जुन्या आणि नव्या पिढीतील मतभेद दाखवतो. नवी पिढी जुन्या पिढीची टिंगल करते, पण पुढे ते स्वतः त्याच गोष्टींमध्ये अडकतात.

4. वसंताच्या स्पर्शाने पानाचे रूपांतर गवताच्या पात्यात कसे झाले?

→ झाडावरचे पान जमिनीवर पडले आणि मातीत मिसळले. त्यानंतर वसंत ऋतूमध्ये त्याच मातीतून नवीन गवत उगवले, म्हणजेच त्याच पानाचे रूपांतर गवताच्या पात्यात झाले.

5. या कथेतील मुख्य भावार्थ काय आहे?

→ ही कथा पिढ्यांमधील मतभेद दाखवते. वडील पिढी तरुण पिढीवर टीका करते, पण स्वतः त्या परिस्थितीत असताना त्यांनीही तसेच वागले असते. काळ बदलतो, पण माणसाच्या वृत्ती बदलत नाहीत.

6. ‘गवताचे पाते’ आणि ‘पान’ यांच्या स्वभाव वैशिष्ट्यांमध्ये काय फरक आहे?

→ झाडावरचे पान स्वतःला श्रेष्ठ समजते आणि गवताच्या पात्याला क्षुद्र मानते. गवताचे पाते मात्र त्या पानाच्या आवाजाने त्रस्त होते, पण पुढे स्वतःही तसेच वागते.

7. गवताचे पाते आणि झाडावरील पान यांचे रूपक मानवी समाजाशी कसे संबंधित आहे?

→ जसे पान गवताला कमी लेखते आणि गवत त्याच्या आवाजाने त्रासून जाते, तसेच समाजातही जुनी आणि नवी पिढी एकमेकांवर टीका करते. पण परिस्थिती बदलली की त्या दोघांची भूमिका उलट होते.

8. ‘पिढ्यांमधील मतभेद’ या संकल्पनेशी ही कथा कशी संबंधित आहे?

→ जसे गवताचे पाते आणि पान यांच्यात मतभेद आहेत, तसेच प्रत्येक पिढी दुसऱ्या पिढीवर टीका करते. पुढे जेव्हा तीच नवी पिढी मोठी होते, तेव्हा तेही तसेच वागतात. हेच या कथेचे रूपक आहे.