eVidyarthi
Menu
  • School
    • Close
    • CBSE English Medium
    • CBSE Hindi Medium
    • UP Board
    • Bihar Board
    • Maharashtra Board
    • MP Board
    • Close
  • English
    • Close
    • English Grammar for School
    • Basic English Grammar
    • Basic English Speaking
    • English Vocabulary
    • English Idioms & Phrases
    • Personality Enhancement
    • Interview Skills
    • Close
  • Sarkari Exam Preparation
    • Close
    • All Govt Exams Preparation
    • MCQs for Competitive Exams
    • Notes For Competitive Exams
    • NCERT Syllabus for Competitive Exam
    • Close
  • Study Abroad
    • Close
    • Study in Australia
    • Study in Canada
    • Study in UK
    • Study in Germany
    • Study in USA
    • Close
  • Current Affairs
    • Close
    • Current Affairs
    • Current Affairs Quizzes
    • State Wise Current Affairs
    • Monthly Current Affairs
    • Close
हिंदी Class 7 Maharashtra Board | Menu
  • MCQ Hindi Class 7 Maharashtra Board
  • Questions Answers Hindi Class 7 Maharashtra Board
  • Summary Hindi Class 7 Maharashtra Board
  • Notes Hindi Class 7 Maharashtra Board
  • Important Questions Hindi Class 7 Maharashtra Board
  • Book Hindi Class 7 Maharashtra Board
  • व्याकरण
  • Hindi Class 7

हिंदी सुलभभारती Summary Class 7 Chapter 8 Hindi Sulabhbharati Maharashtra Board

Summary For All Chapters – हिन्दी Class 7

जीवन नहीं मरा करता है


Summary in Marathi

Summary in English

Summary in Hindi

Summary in Marathi

गोपालदास सक्सेना ‘नीरज’ यांनी लिहिलेली कविता “जीवन नहीं मरा करता” जीवनाच्या सातत्याचा आणि अमरत्वाचा सुंदर संदेश देते. ही कविता आपल्याला शिकवते की, संकटे, दुःख, अडचणी आणि अपयशं ही जीवनाचा एक भाग आहेत, पण त्यामुळे जीवन कधीही थांबत नाही.

कविता आपल्याला सांगते की, जरी आपण अश्रू गाळले, स्वप्ने भंगली, किंवा काही महत्त्वाच्या गोष्टी गमावल्या, तरी त्याचा अर्थ असा नाही की आपले संपूर्ण आयुष्य संपले आहे. जसे काही दिवे मालवले तरी संपूर्ण आंगण अंधारमय होत नाही, तसेच काही संकटे आली म्हणून जीवन थांबत नाही.

कवीने पतझडचा (हिवाळ्यात पानगळ होण्याची प्रक्रिया) उल्लेख केला आहे. पतझड आल्यावर झाडांची पाने गळतात, पण त्यामुळे झाडे मरत नाहीत. काही काळानंतर नवे पालवी फुलते आणि बाग पुन्हा बहरते. याचप्रमाणे, जीवनामध्ये संकटे येत असतात, पण वेळेनुसार त्या संकटांवर मात करता येते.

कवी असेही सांगतात की काळ, वेळ, आणि परिस्थिती बदलत राहतात. जसे दिवसाच्या शेवटी रात्र येते आणि पुन्हा सकाळ होते, तसेच जीवनामध्ये चांगले-वाईट प्रसंग येत राहतात. पण हे बदलणारे प्रसंग जीवनाचा अंत करू शकत नाहीत. म्हणून, कोणत्याही परिस्थितीत आपल्याला आशा सोडायची नाही आणि पुढे जाण्यासाठी प्रयत्न करत राहिले पाहिजे.

ही कविता आपल्या आयुष्यातील लहान-मोठ्या अडचणींना धैर्याने आणि आत्मविश्वासाने सामोरे जाण्यास प्रेरित करते. जीवन एक संघर्षमय प्रवास आहे, पण त्यात अनेक संधी देखील आहेत. जरी कठीण प्रसंग आले, तरी ते कायमचे राहत नाहीत. त्यामुळे कवी सुचवतात की आपण कायम सकारात्मक दृष्टिकोन ठेवला पाहिजे, अपयशांना न घाबरता पुढे जाण्याचा प्रयत्न केला पाहिजे.

मुख्य संदेश:

  • जीवनातील संकटांमुळे घाबरू नये; कारण संकटे तात्पुरती असतात.
  • कठीण प्रसंगानंतर चांगले दिवस नक्कीच येतात.
  • जीवन सतत पुढे जात असते, त्यामुळे कधीही हार मानू नये.
  • आत्मविश्वास, धैर्य आणि आशावाद हे जीवनाचे मुख्य आधारस्तंभ आहेत.

Summary in English

The poem “Jeevan Nahi Mara Karta” by Gopaldas Saxena ‘Neeraj’ conveys a profound message about the immortality and continuity of life. It teaches us that hardships, struggles, and failures are an inevitable part of life, but they do not mean the end of life.

The poet explains that even if we shed tears, experience losses, or see our dreams shatter, it does not mean life stops. Just like a few extinguished lamps do not make an entire courtyard dark, a few challenges in life do not mean that life has come to an end.

The poet gives the example of autumn (patjhad) when trees lose their leaves. However, this does not mean the trees have died; after some time, new leaves sprout, and the garden blooms again. Similarly, life goes through difficulties, but over time, those difficulties fade away, and better days come.

Another strong message in the poem is that time, situations, and circumstances keep changing. Just as night follows day, and the sun rises after darkness, life also moves in cycles of joy and sorrow. But these changes in circumstances cannot put an end to life. That is why we should never lose hope and always keep moving forward.

This poem is a source of motivation and encouragement to face life’s ups and downs with confidence and determination. Life is full of challenges, but it also provides opportunities. Even when we face difficulties, they are not permanent. The poet encourages us to stay positive, be patient, and never give up in difficult times.

Key Messages:

  • Hardships are temporary, and life continues to move forward.
  • After difficult times, good days always come.
  • Life never stops, so we should never lose hope.
  • Confidence, courage, and optimism are the pillars of a strong life.

Summary in Hindi

गोपालदास सक्सेना ‘नीरज’ द्वारा रचित कविता “जीवन नहीं मरा करता” जीवन की अमरता और उसकी निरंतरता को दर्शाती है। इस कविता में कवि ने समझाया है कि जीवन में आने वाली कठिनाइयाँ और परेशानियाँ स्थायी नहीं होतीं। चाहे कितनी भी समस्याएँ आएँ, जीवन कभी रुकता नहीं, बल्कि हमेशा आगे बढ़ता रहता है।

कवि हमें यह संदेश देते हैं कि आँसू बहने, सपनों के टूटने या किसी चीज़ के खो जाने का मतलब यह नहीं कि जीवन समाप्त हो गया। जैसे कुछ दीपक बुझने से आँगन में अंधेरा नहीं होता, उसी तरह कुछ कठिनाइयाँ आने से हमारा पूरा जीवन प्रभावित नहीं होता। जीवन एक सतत प्रवाह है, जो रुकता नहीं।

कवि ने पतझड़ का उदाहरण देते हुए कहा है कि जब पतझड़ आता है, तो पेड़ों से पत्ते झड़ जाते हैं, लेकिन इसका मतलब यह नहीं कि पूरा उपवन नष्ट हो गया। समय बीतने के साथ नए पत्ते आते हैं, और बगीचा फिर से हरा-भरा हो जाता है। इसी प्रकार, जीवन में कठिन दौर आते हैं, लेकिन यह समय के साथ बदलते भी हैं।

इसके अलावा, कवि यह भी बताते हैं कि समय हमेशा बदलता रहता है। जिस तरह रात के बाद सुबह होती है और अंधकार के बाद प्रकाश आता है, उसी तरह जीवन में भी बुरे दिन के बाद अच्छे दिन अवश्य आते हैं। हमें कभी हार नहीं माननी चाहिए और हमेशा आगे बढ़ने की कोशिश करनी चाहिए।

इस कविता का मुख्य उद्देश्य हमें यह सिखाना है कि हमें जीवन के संघर्षों से घबराना नहीं चाहिए। जीवन में कभी-कभी कठिनाइयाँ आ सकती हैं, लेकिन वे स्थायी नहीं होतीं। हमें आत्मविश्वास, धैर्य और सकारात्मकता के साथ आगे बढ़ते रहना चाहिए।

मुख्य संदेश:

  • जीवन में परेशानियाँ आती हैं, लेकिन वे स्थायी नहीं होतीं।
  • हर मुश्किल समय के बाद अच्छा समय जरूर आता है।
  • जीवन कभी नहीं रुकता, इसलिए हमें भी हार नहीं माननी चाहिए।
  • आत्मविश्वास, धैर्य और सकारात्मक सोच से हर समस्या का हल निकाला जा सकता है।

Leave a Reply Cancel reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Ads

HSC आणि SSC महाराष्ट्र – मराठी माध्यम – महाराष्ट्र बोर्ड

📘 महाराष्ट्र बोर्ड परीक्षा साहित्य (मराठी माध्यम)

  • HSC आणि SSC प्रश्नसंच – मराठी माध्यमातील PDF
  • महाराष्ट्र बोर्ड नमुना प्रश्नपत्रिका व मॉडेल पेपर्स (मराठी माध्यमात)
  • SSC आणि HSC च्या मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका – मराठी माध्यम
  • SSC/HSC साठी मराठी माध्यमातील नोट्स आणि सराव चाचण्या (मॉक टेस्ट)
  • मराठी माध्यमातील MCQs (बहुपर्यायी प्रश्न) समाविष्ट
  • सर्व परीक्षा साहित्य मराठी माध्यमात उपलब्ध

📗 महाराष्ट्र बोर्ड पाठ्यपुस्तके व PDF (मराठी माध्यम)

  • इयत्ता 10 वी (SSC) चे पाठ्यपुस्तक PDF – मराठी माध्यमात
  • इयत्ता 12 वी (HSC) चे पाठ्यपुस्तक PDF – मराठी माध्यमात
  • मराठी डायजेस्ट – PDF डाउनलोड
  • SSC आणि HSC इयत्तांची पुस्तके – मराठी माध्यमातील PDF
  • डाउनलोडसाठी उपलब्ध पाठ्यपुस्तके व PDF – महाराष्ट्र बोर्ड

📒 महाराष्ट्र बोर्डासाठी मराठी अभ्यास साहित्य

  • प्रकरणनिहाय नोट्स – मराठी माध्यमात
  • प्रकरणनिहाय प्रश्नोत्तरे (प्रश्न व उत्तरे) – मराठी माध्यमात
  • SSC आणि HSC साठी महत्त्वाचे प्रश्न – मराठी माध्यम
  • महत्त्वाच्या सूत्रांचा सारांश (इयत्ता 6 वी ते 12 वी)
  • MCQs, प्रश्नसंच, नमुना प्रश्नपत्रिका आणि मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका

CBSE Board Englsih and हिंदी माध्यम

CBSE Board

Mathematics Class 6
Science Class 6
Social Science Class 6
हिन्दी Class 6
सामाजिक विज्ञान कक्षा 6
विज्ञान कक्षा 6

Mathematics Class 7
Science Class 7
SST Class 7
सामाजिक विज्ञान कक्षा 7
हिन्दी Class 7

Mathematics Class 8
Science Class 8
Social Science Class 8
हिन्दी Class 8

Mathematics Class 9
Science Class 9
English Class 9

Mathematics Class 10
SST Class 10
English Class 10

Mathematics Class XI
Chemistry Class XI
Accountancy Class 11

Accountancy Class 12
Mathematics Class 12

Learn English
English Through हिन्दी
Job Interview Skills
English Grammar
हिंदी व्याकरण - Vyakaran
Microsoft Word
Adobe PhotoShop
Adobe Illustrator
Learn German
Learn French
IIT JEE

CBSE Board English Medium

  • Class 6 CBSE Board
  • Class 7 CBSE Board
  • Class 8 CBSE Board
  • Class 9 CBSE Board
  • Class 10 CBSE Board
  • Class 11 CBSE Board
  • Class 12 CBSE Board
  • CBSE Board Hindi Medium

  • Class 6 CBSE Board
  • Class 7 CBSE Board
  • Class 8 CBSE Board
  • Class 9 CBSE Board
  • Class 10 CBSE Board
  • Class 11 CBSE Board
  • Class 12 CBSE Board
  • बिहार बोर्ड
  • Class 6 Bihar Board
  • Class 7 Bihar Board
  • Class 8 Bihar Board
  • Class 9 Bihar Board
  • Class 10 Bihar Board
  • Class 11 Bihar Board
  • Class 12 Bihar Board
  • उत्तर प्रदेश बोर्ड
  • Class 6 UP Board
  • Class 7 UP Board
  • Class 8 UP Board
  • Class 9 UP Board
  • Class 10 UP Board
  • Class 11 UP Board
  • Class 12 UP Board
  • महाराष्ट्र बोर्ड
  • Class 6 Maharashtra Board
  • Class 7 Maharashtra Board
  • Class 8 Maharashtra Board
  • Class 9 Maharashtra Board
  • Class 10 Maharashtra Board
  • Class 11 Maharashtra Board
  • Class 12 Maharashtra Board
  • मध्य प्रदेश बोर्ड
  • Class 6 MP Board
  • Class 7 MP Board
  • Class 8 MP Board
  • Class 9 MP Board
  • Class 10 MP Board
  • Class 11 MP Board
  • Class 12 MP Board

ગુજરાત બોર્ડ

  • Class 6 Gujarat Board
  • Class 7 Gujarat Board
  • Class 8 Gujarat Board
  • Class 9 Gujarat Board
  • Class 10 Gujarat Board
  • Class 11 Gujarat Board
  • Class 12 Gujarat Board

PSC Exam Preparation

  • Uttar Pradesh PSC Exam Preparation (UPPSC)
  • Bihar PSC Exam Preparation (BPSC)
  • Madhya Pradesh PSC Exam Preparation (MPPSC)
  • Rajasthan PSC Exam Preparation (RPSC)
  • Maharashtra PSC Exam Preparation (MPSC)
Privacy Policies, Terms and Conditions, About Us, Contact Us
Copyright © 2026 eVidyarthi and its licensors. All Rights Reserved.