सामान्य विज्ञान Notes Class 7 Chapter 16 Samanya Vigyan Maharashtra Board Marathi Medium

Notes For All Chapters – सामान्य विज्ञान Class 7

नैसर्गिक साधनसंपत्ती

1. नैसर्गिक संसाधने म्हणजे काय?
आपण निसर्गामधून मिळवतो त्या गोष्टी म्हणजे नैसर्गिक संसाधने. उदा. पाणी, हवा, माती, खनिजे, वनस्पती, प्राणी, खनिज तेल इत्यादी.

2. नैसर्गिक संसाधनांचे प्रकार:
खनिजसंपत्ती: लोखंड, तांबे, सोने, कोळसा, खनिज तेल, नैसर्गिक वायू
वनसंपत्ती: झाडे, औषधी वनस्पती, लाकूड, मध, लाख, डिंक
सागरसंपत्ती: मासे, शंख-शिंपले, मोती, मीठ, खनिज तेल

3. खनिजे आणि धातुके:
खनिजे: पृथ्वीच्या आत सापडणारे पदार्थ
धातुके: ज्या खनिजांमध्ये धातू अधिक प्रमाणात असतो

उदाहरणे:

लोह (Iron): लोखंडी वस्तू, वाहनं
तांबे (Copper): विजेच्या तारा, भांडी
बॉक्साईट (Bauxite): अॅल्युमिनियम वस्तू
मँगनीज (Manganese): स्टील व काच उत्पादन
सोनं, चांदी: दागिने, सजावटीच्या वस्तू

4. जीवाश्म इंधन म्हणजे काय?
लाखो वर्षांपूर्वी मरण पावलेल्या वनस्पती व प्राण्यांपासून तयार झालेले इंधन म्हणजे जीवाश्म इंधन.

याचे प्रकार:
दगडी कोळसा – वीजनिर्मिती, उद्योग
खनिज तेल (Petroleum) – पेट्रोल, डिझेल, केरोसीन
नैसर्गिक वायू – घरगुती गॅस, औद्योगिक वापर

5. जंगलांचे महत्त्व:
✅ मृदा धूप रोखतात
✅ प्राण्यांसाठी निवासस्थान
✅ ऑक्सिजन देतात
✅ औषधी वनस्पती मिळतात

उदाहरणे:

तुळस, कडुलिंब, अडुळसा – औषधांसाठी
साग, शिसम – लाकूड मिळते
जंगलतोडीमुळे पर्यावरण धोक्यात येते!

6. सागरसंपत्ती:
🌊 समुद्रातून मिळणाऱ्या गोष्टी:

मासे, कोळंबी, शिंपले, मोती – अन्न आणि व्यापार
खनिज तेल, नैसर्गिक वायू – इंधन
मीठ – जेवणासाठी

7. नैसर्गिक साधनसंपत्तीचे जतन कसे करावे?
✅ झाडे तोडू नयेत, अधिक झाडे लावावीत
✅ इंधनाचा अपव्यय टाळावा
✅ पाणी वाया जाऊ नये
✅ नैसर्गिक वायू आणि सौरऊर्जा यांचा वापर वाढवावा

8. देशाची प्रगती आणि नैसर्गिक साधने:
जर नैसर्गिक साधनसंपत्ती जपली, तर देशाचा उद्योग, शेती आणि रोजगार सुधारेल.
अपव्यय केल्यास भविष्यात संकट येईल.