1. लघु उत्तरीय प्रश्न –
प्रश्न 1 : अन्तर्राष्ट्रीयमहिलादिवसः कदा आचर्यते?
(हिंदी अनुवाद: अंतरराष्ट्रीय महिला दिवस कब मनाया जाता है?)
उत्तर: अन्तर्राष्ट्रीयमहिलादिवसः मार्चमासस्य अष्टमे दिनाङ्के आचर्यते।
(हिंदी अनुवाद: अंतरराष्ट्रीय महिला दिवस मार्च महीने की आठ तारीख को मनाया जाता है।)
प्रश्न 2 : नारीणां वास्तविकानि भूषणानि कानि?
(हिंदी अनुवाद: महिलाओं के वास्तविक आभूषण कौन-से हैं?)
उत्तर: बुद्धिः, उत्साहः, स्मृतिः, प्रज्ञा, कला, धृतिः सहिष्णुता च नारीणां भूषणानि सन्ति।
(हिंदी अनुवाद: बुद्धि, उत्साह, स्मरणशक्ति, विवेक, कला, धैर्य और सहनशीलता महिलाओं के आभूषण हैं।)
प्रश्न 3 : खेलराजस्य पत्नी का आसीत्?
(हिंदी अनुवाद: खेलराज की पत्नी कौन थी?)
उत्तर: खेलराजस्य पत्नी विश्पला आसीत्।
(हिंदी अनुवाद: खेलराज की पत्नी विश्पला थी।)
प्रश्न 4 : विश्पलायाः पादः कैः छिन्नः अभवत्?
(हिंदी अनुवाद: विश्पला का पैर किससे कट गया था?)
उत्तर: विश्पलायाः पादः शत्रूणां शस्त्रैः छिन्नः अभवत्।
(हिंदी अनुवाद: विश्पला का पैर शत्रुओं के शस्त्रों से कट गया था।)
प्रश्न 5 : विश्पलायाः पादोपचारं कौ कृतवन्तौ?
(हिंदी अनुवाद: विश्पला के पैर का उपचार किन दो व्यक्तियों ने किया?)
उत्तर: अश्विनीकुमारौ विश्पलायाः पादोपचारं कृतवन्तौ।
(हिंदी अनुवाद: अश्विनीकुमारों ने विश्पला के पैर का उपचार किया।)
प्रश्न 6 : अश्विनीकुमारौ विश्पलायै कीदृशं पादम् अकल्पयताम्?
(हिंदी अनुवाद: अश्विनीकुमारों ने विश्पला के लिए कैसा पैर बनाया?)
उत्तर: अश्विनीकुमारौ विश्पलायै लोहनिर्मितं पादम् अकल्पयताम्।
(हिंदी अनुवाद: अश्विनीकुमारों ने विश्पला के लिए लोहे का पैर बनाया।)
प्रश्न 7 : गुंजनसक्सेना कस्यां सेनायां वैमानिकप्रशिक्षणं प्राप्तवती?
(हिंदी अनुवाद: गुंजन सक्सेना ने किस सेना में विमान चालक का प्रशिक्षण प्राप्त किया?)
उत्तर: गुंजनसक्सेना भारतीयवायुसेनायां वैमानिकप्रशिक्षणं प्राप्तवती।
(हिंदी अनुवाद: गुंजन सक्सेना ने भारतीय वायुसेना में विमान चालक का प्रशिक्षण प्राप्त किया।)
प्रश्न 8 : गुंजनसक्सेना कस्मिन् युद्धे शौर्यं प्रदर्शितवती?
(हिंदी अनुवाद: गुंजन सक्सेना ने किस युद्ध में वीरता दिखाई?)
उत्तर: गुंजनसक्सेना कारगिलयुद्धे शौर्यं प्रदर्शितवती।
(हिंदी अनुवाद: गुंजन सक्सेना ने कारगिल युद्ध में वीरता दिखाई।)
प्रश्न 9 : भारतसर्वकारेण गुंजनसक्सेना कथं सम्मानिता?
(हिंदी अनुवाद: भारत सरकार ने गुंजन सक्सेना को किस प्रकार सम्मानित किया?)
उत्तर: भारतसर्वकारेण गुंजनसक्सेना शौर्यचक्रपुरस्कारेण सम्मानिता।
(हिंदी अनुवाद: भारत सरकार ने गुंजन सक्सेना को शौर्य चक्र पुरस्कार देकर सम्मानित किया।)
प्रश्न 10 : कार्यक्रमस्य अध्यक्षरूपेण का विराजमाना आसीत्?
(हिंदी अनुवाद: कार्यक्रम की अध्यक्ष के रूप में कौन विराजमान थीं?)
उत्तर: उच्चन्यायालयस्य भूतपूर्वन्यायाधीशा अन्वीक्षा महोदया कार्यक्रमस्य अध्यक्षरूपेण विराजमाना आसीत्।
(हिंदी अनुवाद: उच्च न्यायालय की पूर्व न्यायाधीश अन्वीक्षा महोदया कार्यक्रम की अध्यक्ष के रूप में विराजमान थीं।)
2. दीर्घ उत्तरीय प्रश्न –
प्रश्न 1 : महिलानां वास्तविकानि आभूषणानि कानि सन्ति? स्पष्टयत।
(हिंदी अनुवाद: महिलाओं के वास्तविक आभूषण कौन-से हैं? स्पष्ट कीजिए।)
उत्तर: बुद्धिः, उत्साहः, स्मृतिः, प्रज्ञा, कला, धृतिः सहिष्णुता च महिलानां वास्तविकानि आभूषणानि सन्ति, न केवलं रूपचारुता।
(हिंदी अनुवाद: बुद्धि, उत्साह, स्मरणशक्ति, विवेक, कला, धैर्य और सहनशीलता महिलाओं के वास्तविक आभूषण हैं, केवल सुंदरता ही नहीं।)
प्रश्न 2 : विश्पला कथं युद्धे पराक्रमं प्रदर्शितवती?
(हिंदी अनुवाद: विश्पला ने युद्ध में किस प्रकार वीरता दिखाई?)
उत्तर: पादे छिन्नेऽपि विश्पला धैर्यं न त्यक्तवती, लोहनिर्मितपादेन पुनः युद्धभूमिं प्रविश्य शत्रून् अजयत्।
(हिंदी अनुवाद: पैर कट जाने पर भी विश्पला ने धैर्य नहीं छोड़ा। लोहे का पैर लगने के बाद वह फिर युद्धभूमि में गई और शत्रुओं को पराजित किया।)
प्रश्न 3 : विश्पलायाः कथायाः मुख्यः सन्देशः कः?
(हिंदी अनुवाद: विश्पला की कथा का मुख्य संदेश क्या है?)
उत्तर: विश्पलायाः कथा अस्मान् इच्छाशक्तेः, धैर्यस्य, साहसस्य च महत्त्वं बोधयति। विपत्तौ अपि मनुष्यः स्वलक्ष्यं न त्यजेत्।
(हिंदी अनुवाद: विश्पला की कथा हमें इच्छाशक्ति, धैर्य और साहस का महत्त्व बताती है। विपत्ति में भी मनुष्य को अपना लक्ष्य नहीं छोड़ना चाहिए।)
प्रश्न 4 : गुंजनसक्सेना कारगिलयुद्धकाले किं कार्यं कृतवती?
(हिंदी अनुवाद: गुंजन सक्सेना ने कारगिल युद्ध के समय क्या कार्य किया?)
उत्तर: गुंजनसक्सेना युद्धविमानेन आहतान् सैनिकान् सुरक्षितस्थानं नीतवती तथा युद्धरतसैनिकेभ्यः आवश्यकवस्तूनाम् आपूर्तिम् अपि कृतवती।
(हिंदी अनुवाद: गुंजन सक्सेना ने युद्ध के समय घायल सैनिकों को विमान से सुरक्षित स्थान पहुँचाया और युद्धरत सैनिकों तक आवश्यक वस्तुएँ भी पहुँचाईं।)
प्रश्न 5 : गुंजनसक्सेना भारतीयवायुसेनायां प्रवेशार्थं केषां विघ्नानां सामना कृतवती?
(हिंदी अनुवाद: गुंजन सक्सेना ने भारतीय वायुसेना में प्रवेश पाने के लिए किन कठिनाइयों का सामना किया?)
उत्तर: भारतीयवायुसेनायां प्रवेशः प्रशिक्षणं च तस्याः कृते सुलभं न आसीत्। सा सर्वान् विघ्नान् अविगणय्य निर्भयतया देशसेवां कृतवती।
(हिंदी अनुवाद: भारतीय वायुसेना में प्रवेश और प्रशिक्षण उनके लिए आसान नहीं था। उन्होंने सभी बाधाओं की परवाह न करते हुए निर्भय होकर देश की सेवा की।)
प्रश्न 6 : महिलानां प्रगतौ समाजस्य सहयोगः किमर्थम् आवश्यकः?
(हिंदी अनुवाद: महिलाओं की प्रगति में समाज का सहयोग क्यों आवश्यक है?)
उत्तर: समाजः महिलाः प्रेरयेत् तथा ताभ्यः यथाशक्ति सहयोगं कुर्यात्। एवं महिलाः स्वलक्ष्यं प्राप्य समाजस्य देशस्य च विकासे योगदानं दास्यन्ति।
(हिंदी अनुवाद: समाज को महिलाओं को प्रेरित करना चाहिए और यथाशक्ति उनका सहयोग करना चाहिए। इससे महिलाएँ अपना लक्ष्य प्राप्त करके समाज और देश के विकास में योगदान देंगी।)
प्रश्न 7 : महिलादिवसस्य सफलतायै कीदृशं परिवर्तनम् आवश्यकम्?
(हिंदी अनुवाद: महिला दिवस की सफलता के लिए किस प्रकार का परिवर्तन आवश्यक है?)
उत्तर: महिलादिवसाचरणेन समाजस्य चिन्तने परिवर्तनं भवेत्। महिलानां प्रोत्साहनेन कुटुम्बेषु समरसता समाजे एकता च वर्धेत।
(हिंदी अनुवाद: महिला दिवस मनाने से समाज की सोच में परिवर्तन होना चाहिए। महिलाओं को प्रोत्साहित करने से परिवारों में समरसता और समाज में एकता बढ़ेगी।)
प्रश्न 8 : महिलानां सर्वाङ्गीणोन्नत्या राष्ट्रस्य किं भवति?
(हिंदी अनुवाद: महिलाओं की सर्वांगीण उन्नति से राष्ट्र को क्या लाभ होता है?)
उत्तर: यत्र पुरुषाणाम् इव स्त्रीणाम् अपि सर्वाङ्गीणा उन्नतिः भवति, तत्र राष्ट्रस्य विकासः शीघ्रं भवति।
(हिंदी अनुवाद: जिस राष्ट्र में पुरुषों की तरह महिलाओं की भी सर्वांगीण उन्नति होती है, वहाँ राष्ट्र का विकास तेजी से होता है।)
प्रश्न 9 : अन्वीक्षामहोदया पूर्वकालीनाः काः वन्दनीयाः नार्यः स्मृतवती?
(हिंदी अनुवाद: अन्वीक्षा महोदया ने प्राचीन एवं पूर्वकालीन किन वंदनीय महिलाओं को याद किया?)
उत्तर: अन्वीक्षामहोदया लक्ष्मीबाई, जिजाबाई, अहल्यादेवी, चेन्नमा, रुद्रमाम्बा, भगिनी निवेदिता, शारदादेवी तथा सावित्री इत्यादीन् स्मृतवती।
(हिंदी अनुवाद: अन्वीक्षा महोदया ने लक्ष्मीबाई, जिजाबाई, अहिल्यादेवी, चेन्नमा, रुद्रमाम्बा, भगिनी निवेदिता, शारदादेवी और सावित्री आदि को याद किया।)
प्रश्न 10 : महिलागुणशक्तीनां विकासाय किं करणीयम्?
(हिंदी अनुवाद: महिलाओं के गुणों और शक्तियों के विकास के लिए क्या करना चाहिए?)
उत्तर: महिलानां स्वाभाविकगुणशक्तीनां विकासाय उत्तमं शिक्षणं सुसंस्काराश्च आवश्यकाः। एतेन महिलाः शीघ्रं प्रगतिं प्राप्तुं शक्नुवन्ति।
(हिंदी अनुवाद: महिलाओं के स्वाभाविक गुणों और शक्तियों के विकास के लिए अच्छी शिक्षा और अच्छे संस्कार आवश्यक हैं। इससे महिलाएँ शीघ्र प्रगति कर सकती हैं।)
3. रिक्त स्थान पूर्ति
1. बुद्ध्युत्साहस्मृतिप्रज्ञाकलाधृतिसहिष्णुताः नारीणां __________ सन्ति।
(हिंदी अनुवाद: बुद्धि, उत्साह, स्मरणशक्ति, विवेक, कला, धैर्य और सहनशीलता महिलाओं के ______ हैं।)
उत्तर: भूषणानि
पूर्ण संस्कृत वाक्य: बुद्ध्युत्साहस्मृतिप्रज्ञाकलाधृतिसहिष्णुताः नारीणां भूषणानि सन्ति।
(हिंदी अनुवाद: बुद्धि, उत्साह, स्मरणशक्ति, विवेक, कला, धैर्य और सहनशीलता महिलाओं के आभूषण हैं।)
2. खेलराजस्य पत्नी __________ आसीत्।
(हिंदी अनुवाद: खेलराज की पत्नी ______ थी।)
उत्तर: विश्पला
पूर्ण संस्कृत वाक्य: खेलराजस्य पत्नी विश्पला आसीत्।
(हिंदी अनुवाद: खेलराज की पत्नी विश्पला थी।)
3. महर्षिः __________ राज्ञः मार्गनिर्देशकः आसीत्।
(हिंदी अनुवाद: महर्षि ______ राजा के मार्गदर्शक थे।)
उत्तर: अगस्त्यः
पूर्ण संस्कृत वाक्य: महर्षिः अगस्त्यः राज्ञः मार्गनिर्देशकः आसीत्।
(हिंदी अनुवाद: महर्षि अगस्त्य राजा के मार्गदर्शक थे।)
4. अश्विनीकुमारौ विश्पलायाः कृते __________ पादम् अकल्पयताम्।
(हिंदी अनुवाद: अश्विनीकुमारों ने विश्पला के लिए ______ पैर बनाया।)
उत्तर: लोहनिर्मितम्
पूर्ण संस्कृत वाक्य: अश्विनीकुमारौ विश्पलायाः कृते लोहनिर्मितं पादम् अकल्पयताम्।
(हिंदी अनुवाद: अश्विनीकुमारों ने विश्पला के लिए लोहे का पैर बनाया।)
5. गुंजनसक्सेना उत्तरप्रदेशस्य __________ निवासिनी आसीत्।
(हिंदी अनुवाद: गुंजन सक्सेना उत्तर प्रदेश के ______ की निवासी थीं।)
उत्तर: लखनऊपुरस्य
पूर्ण संस्कृत वाक्य: गुंजनसक्सेना उत्तरप्रदेशस्य लखनऊपुरस्य निवासिनी आसीत्।
(हिंदी अनुवाद: गुंजन सक्सेना उत्तर प्रदेश के लखनऊ की निवासी थीं।)
6. भारतसर्वकारेण गुंजनसक्सेनायै __________ पुरस्कारः प्रदत्तः।
(हिंदी अनुवाद: भारत सरकार ने गुंजन सक्सेना को ______ पुरस्कार दिया।)
उत्तर: शौर्यचक्र
पूर्ण संस्कृत वाक्य: भारतसर्वकारेण गुंजनसक्सेनायै शौर्यचक्रपुरस्कारः प्रदत्तः।
(हिंदी अनुवाद: भारत सरकार ने गुंजन सक्सेना को शौर्य चक्र पुरस्कार दिया।)
7. तयोः वर्धने ये सहकारिणः तेऽपि खलु __________।
(हिंदी अनुवाद: उन दोनों की उन्नति में सहयोग करने वाले भी वास्तव में ______ हैं।)
उत्तर: श्लाघनीयाः
पूर्ण संस्कृत वाक्य: तयोः वर्धने ये सहकारिणः तेऽपि खलु श्लाघनीयाः।
(हिंदी अनुवाद: उन दोनों की उन्नति में सहयोग करने वाले भी वास्तव में प्रशंसा के योग्य हैं।)
8. तेन कुटुम्बेषु __________ समाजे एकता च वर्धेत।
(हिंदी अनुवाद: उससे परिवारों में ______ और समाज में एकता बढ़ेगी।)
उत्तर: समरसता
पूर्ण संस्कृत वाक्य: तेन कुटुम्बेषु समरसता समाजे एकता च वर्धेत।
(हिंदी अनुवाद: उससे परिवारों में समरसता और समाज में एकता बढ़ेगी।)
9. राज्ञी विश्पला देशरक्षायै __________ प्रविष्टवती।
(हिंदी अनुवाद: रानी विश्पला देश की रक्षा के लिए ______ में प्रवेश कर गई।)
उत्तर: युद्धरङ्गम्
पूर्ण संस्कृत वाक्य: राज्ञी विश्पला देशरक्षायै युद्धरङ्गं प्रविष्टवती।
(हिंदी अनुवाद: रानी विश्पला देश की रक्षा के लिए युद्धभूमि में प्रवेश कर गई।)
10. महिलागुणशक्तीनां विकासाय __________ सुसंस्काराश्च आवश्यकाः।
(हिंदी अनुवाद: महिलाओं के गुणों और शक्तियों के विकास के लिए ______ और अच्छे संस्कार आवश्यक हैं।)
उत्तर: सुशिक्षणानि
पूर्ण संस्कृत वाक्य: महिलागुणशक्तीनां विकासाय सुशिक्षणानि सुसंस्काराश्च आवश्यकाः।
(हिंदी अनुवाद: महिलाओं के गुणों और शक्तियों के विकास के लिए अच्छी शिक्षा और अच्छे संस्कार आवश्यक हैं।)


Leave a Reply