CBSE Solutions, PDF Book, MCQ, Revision Notes, Important Questions, Sample Paper, Previous Year Paper

Solutions For All Chapters Sanskrit Class 7 Question 1: प्रश्नानाम् उत्तराणि एकपदेन लिखत- (क) वृक्षे का प्रतिवसति स्म? – पेड़ पर कौन रहता था? उत्तर: चटका – चिड़िया (ख) वृक्षस्य अधः कः आगतः? – पेड़ के नीचे कौन आया? उत्तर: गजः  – हाथी (ग) गजः केन शाखाम् अत्रोटयत्? – हाथी ने किस से शाखा तोड़ी? […]

Solutions For All Chapters Sanskrit Class 7 Question 2: मञ्जूषातः समानार्थकपदानि चित्वा लिखत- परस्य, दुःखम्, आत्मानम्, बाधितः, परिवारः, सम्पन्नम्, त्यक्त्वा, सम्पूर्णे Answer: स्वकीयम्        – अवरुद्धः         –          बाधितः कुटुम्बकम्     –           परिवारः अन्यस्य           –         परस्य […]

नीतिनवनीतम् Solutions For All Chapters Sanskrit Class 8   अभ्यासः  प्रश्न 1. अधोलिखितानि प्रश्नानाम् उत्तराणि एकपदेन लिखत-(निम्नलिखित प्रश्नों के उत्तर एक पद में लिखिए) उत्तरम्: (क) मातापितरौ (ख) वस्त्रपूतम् (ग) मनुस्मृतेः (घ) सत्यपूताम् (ङ) मृगगणद्विजैः (च) परवशम् (छ) सुखम् (ज) मन:पूतम् Hindi Translation माता-पिता वस्त्र से शुद्ध मनुस्मृति का सत्य से शुद्ध पशुओं और पक्षियों […]

Solutions For All Chapters Sanskrit Class 7 Question 2: एकपदेन उत्तराणि लिखत– (क) गिरिजाया: गृहसेविकाया: नाम किमासीत्? (गिरिजा की गृहसेविका का नाम क्या था?) (ख) दर्शनाया: पुत्री कति वर्षीया आसीत्? (दर्शन की पुत्री कितनी वर्षीया थी?) (ग) अद्घत्वे शिक्षा अस्माकं कीदृश: अधिकार:? (वर्तमान में शिक्षा का हमारे लिए क्या अधिकार है?) (घ) दर्शनाया: पुत्री कथं […]

सप्तभगिन्यः Solutions For All Chapters Sanskrit Class 8 अभ्यासः  प्रश्न 2. प्रश्नानाम् उत्तराणि एकपदेन लिखत-(प्रश्नों के उत्तर एक पद में लिखिए-) उत्तरम्: (क) अष्टाविंशतिः  – 28 (ख) सप्तभगिन्यः – सात बहनें (ग) सप्तराज्यानाम् – सात राज्यों में से (घ) सप्त – सात (ङ) वंशोद्योग:/वंश-उद्योगः।। प्रश्न 3. पूर्णवाक्येन उत्तराणि लिखत-(पूर्ण वाक्य में उत्तर लिखिए-) उत्तरम्: (क) […]

Solutions For All Chapters Sanskrit Class 7 Question 1: शुद्धकथनस्य समक्षम् ‘आम्’ अशुद्धकथनस्य समक्षं ‘न’ इति लिखत- Answer: (क) अस्माकं राष्ट्रस्य ध्वजे त्रयः वर्णाः सन्ति। हमारे देश के ध्वज में तीन रंग हैं। आम् (ख) ध्वजे हरितवर्णः शान्तेः प्रतीकः अस्ति। ध्वज में हरा रंग शांति का प्रतीक है। न (ग) ध्वजे केशरवर्णः शक्त्याः सूचकः अस्ति। […]

Solutions For All Chapters Sanskrit Class 7 Question 2: उदाहरणम् अनुसृत्य रिक्तस्थानानि पूरयत- Answer: (क)   एकवचनम्          द्विवचनम्            बहुवचनम् यथा- वसति                   वसतः स्म            वसन्ति स्म स्म पूजयति                […]

संसारसागरस्य नायकाः Solutions For All Chapters Sanskrit Class 8 अभ्यासः  प्रश्न 1. एकपदेन उत्तरत- (एक पद में उत्तर दीजिए-) उत्तरम्: (क) राजस्थानस्य, (ख) गजधरः, (ग) सम्मानम्, (घ) गजधराः। प्रश्नः 2. अधोलिखितानां प्रश्नानामुत्तराणि लिखत- (निम्नलिखित प्रश्नों के उत्तर लिखिए-) उत्तरम्: (क) तडागाः अशेषे हि देशे निर्मीयन्ते स्म। (ख) गजधराः ‘समाजस्य गाम्भीर्यस्य मापकाः’ इति रूपेण परिचिताः। (ग) […]

Solutions For All Chapters Sanskrit Class 7 Question 2: उपयुक्तथनानां समक्षम् ‘आम्’ अनुपयुक्तकथनानां समक्षं ‘न’ इति लिखत Answer: (क) प्रातः काले ईश्वरं स्मरेत्। (सुबह ईश्वर को याद करें।) आम् (ख) अनृतं ब्रूयात। (झूठ बोलें) न (ग) मनसा श्रेष्ठजनं सेवेत। (मन से अच्छे लोगों की सेवा करें।) आम् (घ) मित्रेण कलहं कृत्वा जनः सुखी भवति। (मित्र […]

भारतजनताऽहम् Solutions For All Chapters Sanskrit Class 8 अभ्यासः  प्रश्न 2. प्रश्नानाम् उत्तराणि एकपदेन लिखत-(प्रश्नों का उत्तर एक पद में लिखिए-) उत्तरम्: (क) कुटुम्बम् (परिवार) (ख) मैत्री (मित्रता) (ग) कुलिशात् (वज्र से) (घ) संसारम् (संसार) प्रश्न 3. प्रश्नानाम् उत्तराणि पूर्णवाक्येन लिखत-(प्रश्नों का उत्तर पूर्ण वाक्य में लिखिए-) उत्तरम्: (क) भारतजनताऽहम् अध्यात्मसुधा-तटिनी-स्नानैः परिपूता अस्ति। (ख) समं […]

Solutions For All Chapters Sanskrit Class 7 Question 1: एकपदेन उत्तरत- (क) ‘पण्डिता’ ‘सरस्वती’ इति उपाधिभ्यां का विभूषिता? ‘पंडिता’ और ‘सरस्वती’ इन उपाधियों से कौन सम्मानित हुई? (ख) रमा कुतः संस्कृतशिक्षां प्राप्तवती? रमा ने संस्कृत शिक्षा कहाँ से प्राप्त की? (ग) रमाबाई केन सह विवाहम् अकरोत्? रमाबाई ने किसके साथ विवाह किया? (घ) कासां शिक्षायै […]

गृहं शून्यं सुतां विना Solutions For All Chapters Sanskrit Class 8 अभ्यासः  प्रश्न 1. अधोलिखितानां प्रश्नानाम् उत्तराणि संस्कृत भाषयां लिखत- (निम्नलिखित प्रश्नों के उत्तर संस्कृत भाषा में लिखिए-) उत्तरम्: (क) दिष्ट्या शालिनी समागता। (ख) राकेशस्य कार्यालये एका महत्त्वपूर्ण गोष्ठी निश्चिता। (ग) राकेशः शालिनी चिकित्सिकां प्रति गन्तुं कथयति। (घ) सायंकाले भ्राता कार्यालयात् आगत्य हस्तपादादिकं प्रक्षाल्य वस्त्राणि […]

कण्टकेनैव कण्टकम् Solutions For All Chapters Sanskrit Class 8   अभ्यासः  प्रश्न: 1. एकपदेन उत्तरं लिखत- (क) व्याधस्य नाम किम् आसीत्? – शिकारी का नाम क्या था? उत्तर:  चञ्चलः (चंचल) (ख) चञ्चलः व्याघ्रं कुत्र दृष्टवान्? – चंचल ने बाघ को कहाँ देखा? उत्तर:  वने (जाले) – (जंगल में) (ग) कस्मै किमपि अकार्यं न भवति। – […]

सदैव पुरतो निधेहि चरणम् Solutions For All Chapters Sanskrit Class 8   अभ्यासः  प्रश्नः 2. अधोलिखिताना प्रश्नानाम् उत्तराणि एकपदेन लिखत- (क) स्वकीयं साधनं किं भवति? (अपना साधन क्या होता है?) उत्तराणि: बलम् – शक्ति या ताकत। (ख) पथि के विषमाः प्रखराः? (पथ पर कठोर कौन होते हैं?) उत्तराणि: पाषाणाः – पत्थर। (ग) सततं किं करणीयम्? […]

हास्य बाल कवि सम्मेलनम Solutions For All Chapters Sanskrit Class 7 Question 2: मञ्जूषातः अव्ययपदानि चित्वा वाक्यानि पूरयत- अलम्, अन्तः, बहिः, अधः, उपरि (क) वृक्षस्य ……………………. खगाः वसन्ति। (ख) ……………………. विवादेन। (ग) वर्षाकाले गृहात् ………………… मा गच्छ। (घ) मञ्चस्य ……………………….. श्रोतारः उपविष्टाः सन्ति। (ङ) छात्राः विद्यालयस्य ……………………….. प्रविशन्ति। Answer: (क) वृक्षस्य उपरि खगाः वसन्ति। (ख) […]

डिजीभारतम् Solutions For All Chapters Sanskrit Class 8 अभ्यासः  प्रश्न: 1. अधोलिखितानां प्रश्नानाम् उत्तराणि एकपदेन लिखत- (क) कुत्र ‘डिजिटल इंडिया’ इत्यस्य चर्चा भवति? हिंदी में: ‘डिजिटल इंडिया’ की चर्चा कहाँ होती है? उत्तराणि: सम्पूर्णविश्वे (सम्पूर्ण विश्व में) (ख) केन सह मानवस्य आवश्यकता परिवर्तते? हिंदी में: मानव की आवश्यकता किसके साथ बदलती है? उत्तराणि: कालपरिवर्तनेन (काल […]

Solutions For All Chapters Sanskrit Class 7 Question 2: अधोलिखितानां प्रश्नानामुत्तराणि लिखत- (क) कस्य भवने सर्वविधानि सुखसाधनानि आसन्? (किसके घर में सभी प्रकार की सुख-साधनाएँ थीं?) (ख) कस्य गृहे कोऽपि भृत्यः नास्ति? (किसके घर में कोई भी नौकर नहीं था?) (ग) श्रीकण्ठस्य आतिथ्यम् के अकुर्वन्? (श्रीकण्ठ का आतिथ्य किसने किया?) (घ) सर्वदा कुत्र सुखम्? (हमेशा […]

बिलस्य वाणी न कदापि में श्रुता Solutions For All Chapters Sanskrit Class 8 अभ्यासः  प्रश्नः 2. एकपदेन उत्तरं लिखत-(एक पद में उत्तर लिखिए) (क) सिंहस्य नाम किम्? – शेर का नाम क्या है? उत्तर: खरनखरः (खरनखर नाम का शेर) (ख) गुहायाः स्वामी कः आसीत्? – गुफा का स्वामी कौन था? उत्तर: दधिपुच्छः (दधिपुच्छ नाम का […]

Solutions For All Chapters Sanskrit Class 7 Question 2: एकपदेन उत्तरत- (क) कूर्मस्य किं नाम आसीत्? (कछुए का क्या नाम था?) उत्तर: कूर्मस्य कम्बुग्रीवः नाम आसीत्। (कछुए का नाम कम्बुग्रीव था।) (ख) सरस्तीरे के आगच्छन्? (सरोवर के किनारे कौन आते हैं?) उत्तर: सरस्तीरे धीवराः आगच्छन्। (सरोवर के किनारे मछुआरे आते हैं।) (ग) कूर्मः केन मार्गेण […]

सुभाषितानि Solutions For All Chapters Sanskrit Class 8  प्रश्नः 2. श्लोकांशेषु रिक्तस्थानानि पूरयत- (क) समुद्रमासाद्य ………………| (समुद्र तक पहुँचकर ………………… |) (ख) …………… वचः मधुरसूक्तरसं सृजन्ति। (…………………… वाक्य मधुर और सूक्त रस उत्पन्न करते हैं।) (ग) तद्भागधेयं ………………… पशूनाम्। (उस भाग्य का ……………… पशुओं के लिए।) (घ) विद्याफलं ………………… कृपणस्य सौख्यम्। (विद्या का फल …………………कंजूस […]

Solutions For All Chapters Sanskrit Class 7 Question 2: यथायोग्यं श्लोकांशान्‌ मेलयत-           क                                                      ख धनधान्यप्रयोगेषु                   –  […]

सुभाषितानि Chapter 1 Sanskrit Class 8 बिलस्य वाणी न कदापि में श्रुता Chapter 2 Sanskrit Class 8 डिजीभारतम् Chapter 3 Sanskrit Class 8 सदैव पुरतो निधेहि चरणम् Chapter 4 Sanskrit Class 8 कण्टकेनैव कण्टकम् Chapter 5 Sanskrit Class 8 गृहं शून्यं सुतां विना Chapter 6 Sanskrit Class 8 भारतजनताऽहम् Chapter 7 Sanskrit Class 8 संसारसागरस्य […]

मातुलचन्द्र Solutions For All Chapters Sanskrit Class 6 Ans 2: पद्यांशान्‌ योजयत- मातुल! किरसि कथं न स्नेहम् तारकखचितं चन्द्रिकावितानम् त्वरितमेहि मां श्रावय गीतिम् अतिशयविस्तृत नीलाकाशः धवलं तव सितपरिधानम् Ans 3:पद्यांशेषु रिक्तस्थानानि पूरयत- (क) प्रिय मातुल!  वर्धय मे प्रीतिम्। (ख) कथं प्रयास्यसि  मातुलचंद्र। (ग) नैव दृश्यते क्वचिदवकाशः। (घ) मह्यम् दास्यसि मातुलचन्द्र! (ङ) कथमायासि न भो! मम गेहम्। Ans 4: प्रश्नानाम् उत्तराणि लिखत- (क) अस्मिन् […]

Solutions For All Chapters Sanskrit Class 6 Ans 1: अधोलिखितानां पदानां समुचितान् अर्थान् मेलयत- क ख हस्ते करे सद्यः शीघ्रम् सहसा अकस्मात् धनम् द्रविणम् आकाशम् गगनम् धराम् पृथ्वीम् Ans 2: मञ्जूषातः उचितं विलोमपदं चित्वा लिखत- (क) चतुरः – मूर्खः — चतुर (समझदार) – मूर्ख (असमझदार) (ख) आनेतुम् – नेतुम् — लाने के लिए – ले […]

Solutions For All Chapters Sanskrit Class 6 Ans 2: कोष्ठकान्तर्गतेषु शब्देषु तृतीया-विभक्तिं योजयित्वा रिक्तस्थानानि पूरयत– क. सा   विमलेन  जलेन मुखं प्रक्षालयति। ख. राघवः  विमानयानेन   विहरति। ग. कण्ठः  मौक्तिकहारेण   शोभते। घ. नभः  सूर्येण  प्रकाशते। ङ. पर्वतशिखरम्  अम्बुदमालया  आकर्षकं दृश्यते। Ans 3:  क. मित्राणि — मित्र (plural) ख. निशाचरः — रात्रि को सक्रिय रहने वाला प्राणी (e.g., […]

Solutions For All Chapters Sanskrit Class 6 1. उच्चारणं कुरुत- पुँल्लिङ्गे स्त्रीलिङ्गे नपुंसकलिङ्गे एकः एका एकम् द्वौ द्वे द्वे त्रयः तिस्त्रः त्रीणि चत्वारः चतस्त्रः चत्वारि पञ्च पञ्च पञ्च षट् षट् षट् सप्त सप्त सप्त अष्ट अष्ट अष्ट नव नव नव दश दश दश Ans 2: प्रश्नानाम् उत्तराणि लिखत- (क) दश बालकाः स्नानाय अगच्छन्। — दस […]

पुष्पोत्सव Solutions For All Chapters Sanskrit Class 6 Q.1: उच्चारणं कुरुत- एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम् यथा- मन्दिरे मन्दिरयोः मन्दिरेषु असवरे अवसरयोः अवसरेषु स्थले स्थलयोः स्थलेषु दिवसे दिवसयोः दिवसेषु क्षेत्रे क्षेत्रयोः क्षेत्रेषु व्यजने व्यजनयोः व्यजनेषु पुष्पे पुष्पयोः पुष्पेषु Ans 2: कोष्ठकेषु प्रदत्तशब्देषु समुचितपदं चित्वा रिक्तस्थानानि पूरयत- (क) भारते बहवः उत्सवाः भवन्ति। (भारतम्/भारते) (ख) सरोवरे मीनाः वसन्ति। (सरोवरे/सरोवरात्) (ग) जनाः मन्दिरे पुष्पाणि अर्पयन्ति। (मन्दिरेण/मन्दिरे) […]

Solutions For All Chapters Sanskrit Class 6 1. उच्चारणं कुरुत- सूर्यस्तपतु जीर्णम् शीतकालेऽपि वारयितुम् ग्रीष्मे सस्यपूर्णानि पदत्राणे कण्टकावृता क्षुधा-तृषाकुलौ Ans .2: श्लोकांशान् योजयत- क                                                     ख गृहं जीर्णं न वर्षासु    […]

Solutions For All Chapters Sanskrit Class 6 1. उच्चारणं कुरुत- अहम् आवाम् वयम् माम् आवाम् अस्मान् मम आवयोः अस्माकम् त्वम् युवाम् यूयम् त्वाम् युवाम् युष्मान् तव युवयोः युष्माकम् Ans 2: निर्देशानुसारं परिवर्तनं कुरुत- यथा- अहं क्रीडामि। – (बहुवचने) – वयं क्रीडामः। (क) अहं नृत्यामि। – (बहुवचने) – वयं नृत्यामः मैं नृत्य करता हूँ – हम […]

Solutions For All Chapters Sanskrit Class 6 2. श्लोकांशान् योजयत- क            ख  तस्मात् प्रियं हि वक्तव्यं वचने का दरिद्रता। गच्छन् पिपीलको याति योजनानां शतान्यपि। प्रियवाक्यप्रदानेन सर्वे तुष्यन्ति जन्तवः। किं भवेत् तेन पाठेन जीवने यो न सार्थकः। काकः कृष्णः पिकः कृष्णः को भेदः पिककाकयोः। Ans .3: प्रश्नानाम् उत्तराणि लिखत- (क) सर्वे जन्तवः प्रियवाक्येनप्रदानेन तुष्यन्ति? (सभी […]

Solutions For All Chapters Sanskrit Class 6 1. उच्चारणं कुरुत। यत्र यदा अपि अहर्निशम् तत्र तदा अद्य अधुना कुत्र कता श्वः एव अत्र एकदा ह्यः कुतः अन्यत्र च प्रातः सायम् Ans .2: मञ्जूषातः उचितम् अव्ययपदं चित्वा रिक्तस्थानानि पूरयत- अद्य अपि प्रातः कदा सर्वदा अधुना (क) प्रातः भ्रमणं स्वास्थ्याय भवति। (सुबह की सैर स्वास्थ्य के लिए […]

Solutions For All Chapters Sanskrit Class 6 1. उच्चारणं कुरुत तरङ्गैः मत्स्यजीविनः विदेशिपर्यकेभ्यः सङ्गमः तिसृषु वैदेशिकव्यापाराय प्रायद्वीपः बङ्गोसागरः चन्द्रोदयः Ans 2: अधोलिखितानां प्रश्नानाम् उत्तरं लिखत- (क) जनाः नौकाभिः जलविहारं कुर्वन्ति। लोग नौकाओं द्वारा जल पर विहार (सैर) करते हैं। (ख) भारतस्य दीर्घतमः समुद्रतटः चेन्नईनगरस्य मेरीनातटः अस्ति। भारत का सबसे लंबा समुद्र तट चेन्नई नगर का […]

Solutions For All Chapters Sanskrit Class 6 Ans .1: वचनानुसारं रिक्तस्थानानि पूरयत- एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम् यथा- वनम् वने वनानि जलम् जले जलानि बिम्बम् बिम्बे बिम्बानि  यथा- वृक्षम् वृक्षौ वृक्षान् पवनम् पवनौ पवनान् जनम् जनौ जनान्   Ans .2: कोष्ठकेषु प्रदत्तशब्देषु उपयुक्ताविभक्तिं योजयित्वा रिक्तस्थानानि पूरयत- (क) त्वं जलम् पिबसि। (तुम पानी पीते हो।) (ख) छात्रः दूरदर्शनम् […]

Solutions For All Chapters Sanskrit Class 6 उच्चारणं कुरुत | अहम् आवाम् वयम् माम् आवाम् अस्मान् मम् आवय़ोः अस्माकम् त्वम् युवाम् यूयम् त्वाम् युवाम् युष्मान् तव युवयोः युष्माकम्   Q 2 . निर्देशानुसारं परिवर्तनं कुरुत – यथा – अहं पठामि। – (बहुवचने ) – वयं पठामः। (क) अहं नृत्यामि। (मैं नृत्य करता हूँ।) – (बहुवचने […]

Solutions For All Chapters Sanskrit Class 6 (क) उच्चारणं कुरुत। (ख) चित्राणि दृष्ट्वा पदानि उच्चारयत। Ans 2: (क) वर्णसंयोजनं कृत्वा पदं कोष्ठके लिखत- प् + अ + र् + ण् + अ + म् = पर्णम् ख् + अ + न् + इ + त् + र् + अ + म् = खनित्रम् प् + […]