CBSE Solutions, PDF Book, MCQ, Revision Notes, Important Questions, Sample Paper, Previous Year Paper

Notes For All Chapters Sanskrit Class 8 मूलपाठः, अन्वयः, शब्दार्थः सरलार्थश्च क पूर्वदिशायाम् उदेति सूर्यः पश्चिमदिशायां च अस्तं गच्छति इति दृश्यते हि लोके। परं न अनेन अवबोध्यमस्ति यत्सूर्यो गतिशील इति। सूर्योऽचलः पृथिवी च चला या स्वकीये अक्षे घूर्णति इति साम्प्रतं सुस्थापितः सिद्धान्तः। सिद्धान्तोऽयं प्राथम्येन येन प्रवर्तितः, स आसीत् महान् गणितज्ञः ज्योतिर्विच्च आर्यभटः। पृथिवी स्थिरा वर्तते […]

संस्कृत Notes Class 8 Chapter 12 Sanskrit कः रक्षति कः रक्षितः

Notes For All Chapters Sanskrit Class 8 मूलपाठः, अन्वयः, शब्दार्थः सरलार्थ। (क) (ग्रीष्मौ सायंकाले विद्युदभावे प्रचण्डोष्मणा पीडितः वैभवः गृहात् निष्क्रामति) वैभवः – अरे परमिन्दर्! अपि त्वमपि विद्युदभावेन पीडितः बहिरागतः? परमिन्दर् – आम् मित्र! एकतः प्रचण्डातपकालः अन्यतश्च विद्युदभावः परं बहिरागत्यापि पश्यामि यत् वायुवेगः तु सर्वथाऽवरुद्धः। सत्यमेवोक्तम् प्राणिति पवनेन जगत् सकलं, सृष्टिर्निखिला चैतन्यमयी। क्षणमपि न जीव्यतेऽनेन विना, […]

संस्कृत Notes Class 8 Chapter 11 Sanskrit सावित्री बाई फुले

Notes For All Chapters Sanskrit Class 8 मूलपाठः, अन्वयः, शब्दार्थः सरलार्थश्च (क) उपरि निर्मितं चित्रं पश्यत। इदं चित्रं कस्याश्चित् पाठशालायाः वर्तते। इयं सामान्या पाठशाला नास्ति। इयमस्ति महाराष्टस्य प्रथमा कन्यापाठशाला। एका शिक्षिका गहात पस्तकानि आदाय मार्गे कश्चित् तस्याः उपरि धूलिं कश्चित् च प्रस्तरखण्डान् क्षिपति। परं सा स्वदृढनिश्चयात् न विचलति। स्वविद्यालये कन्याभिः सविनोदम् आलपन्ती सा अध्यापने संलग्ना […]

संस्कृत Notes Class 8 Sanskrit Chapter 9 सप्तभगिन्यः

Notes For All Chapters Sanskrit Class 8 मूलपाठः, अन्वयः, शब्दार्थः सरलार्थ अध्यापिका – सुप्रभातम्। छात्राः सुप्रभातम्। सुप्रभातम्। अध्यापिका – भवतु। अद्य किं पठनीयम्? छात्राः – वयं सर्वे स्वदेशस्य राज्यानां विषये ज्ञातुमिच्छामः। अध्यापिका – शोभनम्। वदत। अस्माकं देशे कति राज्यानि सन्ति? सायरा – चतुर्विंशतिः महोदये! सिल्वी – न हि न हि महाभागे! पञ्चविंशतिः राज्यानि सन्ति। अध्यापिका […]

संस्कृत Notes Class 8 Sanskrit Chapter 8 संसारसागरस्य नायकाः

Notes For All Chapters Sanskrit Class 8 मूलपाठः, अन्वयः, शब्दार्थः सरलार्थ (क) के आसन् ते अज्ञातनामानः? शतशः सहस्रशः तडागाः सहसैव शून्यात् न प्रकटीभूताः। इमे एव तडागाः अत्र संसारसागराः इति। एतेषाम् आयोजनस्य नेपथ्ये निर्मापयितृणाम् एककम्, निर्मातॄणां च दशकम् आसीत्। एतत् एककं दशकं च आहत्य शतकं सहस्रं वा रचयतः स्म। परं विगतेषु द्विशतवर्षेषु नूतनपद्धत्या समाजेन यत्किञ्चित् पठितम्। […]

संस्कृत Notes Class 8 Sanskrit Ruchira

नोट्स Notes Chapter 1 Sanskrit Class 8 सुभाषितानि नोट्स Notes Chapter 2 Sanskrit Class 8 बिलस्य वाणी न कदापि में श्रुता नोट्स Notes Chapter 3 Sanskrit Class 8 डिजीभारतम् नोट्स Notes Chapter 4 Sanskrit Class 8 सदैव पुरतो निधेहि चरणम् नोट्स Notes Chapter 5 Sanskrit Class 8 कण्टकेनैव कण्टकम् नोट्स Notes Chapter 6 Sanskrit Class […]

संस्कृत Notes Class 8 Sanskrit Chapter 6 प्रेमलस्य प्रेमल्याशच कथा

संस्कृत Notes Class 8 Sanskrit Chapter 5 धर्मे धमनं पापे पुण्यम

संस्कृत Ruchira Class 7 NCERT Book PDF Download

Chapter 1: सुभाषितानी Chapter 2: दुर्बुद्धि विनश्यति Chapter 3: स्वावलंबनम Chapter 4: पण्डिता रमाबाई Chapter 5: सदाचार Chapter 6: संकल्प सिद्धिदायक (धातुप्रयोग ) Chapter 7: त्रिवर्ण ध्वज Chapter 8: अहमपि विद्यालयं गमिष्यामि Chapter 9: विश्वबंदुत्वं Chapter 10: समवायो हि दुर्जय Chapter 11: विद्याधनम् Chapter 12: अमृतं संस्कृतं ( इकारांत स्त्रीलिंग ) Chapter 13: लालनगीतम परिशिष्टं

संस्कृत Notes Class 8 Sanskrit Chapter 4 सदैव पुरतो निधेहि चरणम

Notes For All Chapters Sanskrit Class 8 मूलपाठः, अन्वयः, शब्दार्थः सरलार्थ (क) चल चल पुरतो निधेहि चरणम्। सदैव पुरतो निधेहि चरणम्॥ गिरिशिखरे ननु निजनिकेतनम्। विनैव यानं नगारोहणम्॥ बलं स्वकीयं भवति साधनम्। सदैव पुरतो …………॥ अन्वयः- चल, चल । पुरतः चरणं निधेहि। सदैव पुरतः चरणम् निधेहि। ननु निजनिकेतनं गिरिशिखरे (अस्ति)। (अत:) यानं विना एव नगारोहणं (कुरु)। […]

लालनगीतम् Ruchira Class 7 Chapter 13 Question & Answer

Solutions For All Chapters Sanskrit Class 7 Question 2: एकपदेन उत्तरत- (क) का विहसति? (कौन हंसता है?) उत्तर: धरणी (पृथ्वी)। (ख) किम् विकसति? (क्या खिलता है?) उत्तर: कमलम् (कमल)। (ग) व्याघ्रः कुत्र गर्जति? (बाघ कहाँ दहाड़ता है?) उत्तर: विपिने (जंगल में)। (घ) हरिणः किं खादति? (हरिण क्या खाता है?) उत्तर: नवघासम् (नया घास)। (ङ) मन्दं कः गच्छति? […]

नोट्स पाठ 2 बिलस्य वाणी न कदापि में श्रुता संस्कृत रुचिरा कक्षा 8

संस्कृत Notes Class 8 Sanskrit Chapter 2 बिलस्य वाणी न कदापि में श्रुता

Notes For All Chapters Sanskrit Class 8 मूलपाठः, अन्वयः, शब्दार्थः सरलार्थ (क) कस्मिंश्चित् वने खरनखरः नाम सिंहः प्रतिवसति स्म। सः कदाचित् इतस्तत: परिभ्रमन् क्षुधातः न किञ्चिदपि आहारं प्राप्तवान्। ततः सूर्यास्तसमये एकां महतीं गुहां दृष्ट्वा सः अचिन्तयत्-“नूनम् एतस्यां गुहायां रात्रौ कोऽपि जीवः आगच्छति। अतः अत्रैव निगूढो भूत्वा तिष्ठामि” इति। शब्दार्थ- कस्मिंश्चित्-किसी। प्रतिवसति स्म-रहता था। इतस्ततः-इधर-उधर क्षुधार्तः-भूख […]

संस्कृत Class 7 Chapter 14 Question Answer

अनारिकाया: जिज्ञासा Solutions For All Chapters Sanskrit Class 7 Question 2: अधोलिखितानां प्रश्नानां एकपदेन उत्तराणि लिखत- (क) कस्याः महती जिज्ञासा वर्तते? (ख) मन्त्री किमर्थम् आगच्छति? (ग) सेतोः निर्माणं के अकुर्वन्? (घ) सेतोः निर्माणाय कर्मकराः प्रस्तराणि कुतः आनयन्ति? (ङ) के सर्वकाराय धनं प्रयच्छन्ति? Answer: (क) अनारिकायाः महती जिज्ञासा वर्तते। (ख) मन्त्री नद्याः उपरि निर्मितः नवीनः सेतोः […]

संस्कृत Notes Class 8 Chapter 1 Sanskrit सुभाषितानि

Notes For All Chapters Sanskrit Class 8 सुभाषितानि ‘सुभाषित’ शब्द ‘सु + भाषित’ इन दो शब्दों के मेल से सम्पन्न होता है। सु का अर्थ सुन्दर, मधुर तथा भाषित का अर्थ वचन है। इस तरह सुभाषित का अर्थ सुन्दर/मधुर वचन है। प्रस्तुत पाठ में सूक्तिमञ्जरी, नीतिशतकम्, मनुस्मृतिः, शिशुपालवधम्, पञ्चतन्त्रम् से रोचक और विचारपरक श्लोकों को […]

अमृतं संस्कृतम् Ruchira Class 7 Chapter 12 Question & Answer

Solutions For All Chapters Sanskrit Class 7 Question 2: प्रश्नानाम् एकपदेन उत्तराणि लिखत- (क) का भाषा प्राचीनतमा? (कौन सी भाषा प्राचीनतम है?) (ख) शून्यस्य प्रतिपादनं कः अकरोत्? (शून्य का प्रतिपादन किसने किया?) (ग) कौटिल्येन रचितं शास्त्रं किम्? (कौटिल्य द्वारा रचित शास्त्र कौन सा है?) (घ) कस्याः भाषायाः काव्यसौन्दर्यम् अनुपमम्? (किस भाषा का काव्य सौंदर्य अनुपम […]

संस्कृत Ruchira Class 6 NCERT Book PDF Download

Chapter 1 शब्द परिचयः I Sanskrit Class 6 NCERT Book Chapter 1 Sanskrit Class 6 Chapter 2 शब्द परिचयः II Sanskrit Class 6 NCERT Book Chapter 2 Sanskrit Class 6 Chapter 3 शब्द परिचयः III Sanskrit Class 6 NCERT Book Chapter 3 Sanskrit Class 6 Chapter 4 विद्यालयः Sanskrit Class 6 NCERT Book Chapter 4 […]

संस्कृत Deepakam Class 8 NCERT Book CBSE Board PDF Download

१. प्रथमः पाठः – संगच्छध्वं संवदध्वम् २. द्वितीयः पाठः – अल्पानामपि वस्तूनां संहतिः कार्यसाधिका ३. तृतीयः पाठः – सुभाषितस्सं पीत्वा जीवनं सफलं कुरु ४. चतुर्थः पाठः – प्रणम्यो देशभक्तोऽयं गोपबन्धुर्महामनाः ५. पञ्चमः पाठः – गीता सुगीता कर्तव्या ६. षष्ठः पाठः – डिजिभारतम् – युगपरिवर्त ७. सप्तमः पाठः – मञ्जुलमञ्जूषा सुन्दरसुरभाषा ८. अष्टमः पाठः – पश्यत […]

प्रहेलिकाः Question Answer Sanskrit Chapter 15 Class 8 संस्कृत Ruchira

प्रहेलिकाः Solutions For All Chapters Sanskrit Class 8 अभ्यासः प्रश्न 1. श्लोकांशेषु रिक्तस्थानानि पूरयत-(श्लोकांशों में रिक्त स्थानों की पूर्ति कीजिए-) उत्तरम्: (क) सीमन्तिनीषु का शान्ता? राजा कोऽभूत् गुणोत्तम:? (ख) कं सञ्जघान कृष्णः? का शीतलवाहिनी गङ्गा? (ग) के दारपोषणरता:? कं बलवन्तं न बाधते शीतम्? (घ) वृक्षाग्रवासी न च पक्षिराजः त्रिनेत्रधारी न च शूलपाणिः। प्रश्न 2. श्लोकांशान् […]

आर्यभटः Question Answer Sanskrit Chapter 14 Class 8 संस्कृत Ruchira

आर्यभटः Solutions For All Chapters Sanskrit Class 8 अभ्यासः प्रश्न 1. एकपदेन उत्तरत-(एक पद में उत्तर दीजिए-) उत्तरम्: (क) पूर्वदिशायाम् (पूर्वस्याम्) (ख) उपपाटलिपुत्रम् (पाटलिपुत्रे) (ग) आर्यभट: (घ) आर्यभटीयम् (ङ) आर्यभटः प्रश्न 2. पूर्णवाक्येन उत्तरत-(पूर्ण वाक्य में उत्तर दीजिए-) उत्तरम्: (क) सूर्याचलः पृथिवी च चला या स्वकीये अक्षे घूर्णति इति सम्प्रतं सुस्थापित: सिद्धान्तः। (ख) सूर्य […]

क्षितौ राजते भारतस्वर्णभूमिः Question Answer Sanskrit Chapter 13 Class 8 संस्कृत Ruchira

क्षितौ राजते भारतस्वर्णभूमिः Solutions For All Chapters Sanskrit Class 8 अभ्यासः प्रश्न 1. प्रश्नानाम् उत्तराणि एकपदेन लिखत-(प्रश्नों के उत्तर एक पद में लिखिए-) उत्तरम्: (क) शस्यैः (अनाज से) (ख) क्षितौ (पृथ्वी पर) (ग) अणूनाम् (परमाणुओं की) (घ) प्रबन्धे (व्यवस्था में) (ङ) खाद्यान्नभाण्डम् (अनाज भंडार) प्रश्न 2. समानार्थकपदानि पाठात् चित्वा लिखत- (समानार्थक पद पाठ से […]

कः रक्षति कः रक्षितः Question Answer Sanskrit Chapter 12 Class 8 संस्कृत Ruchira

कः रक्षति कः रक्षितः Solutions For All Chapters Sanskrit Class 8 अभ्यासः प्रश्न 1. प्रश्नानामुत्तराणि एकपदेन लिखत-(प्रश्नों के उत्तर एक पद में लिखिए-) उत्तरम्: (क) प्रचण्डोष्मणा (ख) वृक्षाः (ग) अवकरभाण्डारम् (घ) आशिक्षितेव (अशिक्षिताः इव) (ङ) पर्यावरणस्य (च) तालुः Hindi Translation (क) प्रचंड गर्मी के कारण (ख) वृक्ष (ग) कचरा भंडार (घ) अशिक्षित की तरह […]

Sanskrit Ruchira Class 7 Question & Answer

Class 7 Sanskrit Solutions Chapter 1 सुभाषितानी Class 7 Sanskrit NCERT Solutions Chapter 1 Sanskrit Class 7 Chapter 2 दुर्बुद्धिः विनश्यति Class 7 Sanskrit NCERT Solutions Chapter 2 Sanskrit Class 7 Chapter 3 स्वावलम्बनम् Class 7 Sanskrit NCERT Solutions Chapter 3 Sanskrit Class 7 Chapter 4 पण्डिता रमाबाई Class 7 Sanskrit NCERT Solutions Chapter 4 […]

विद्याधनम् Ruchira Class 7 Chapter 11 Question & Answer

Solutions For All Chapters Sanskrit Class 7 Question 1: उपयुक्तकथनानां समक्षम् ‘आम्’, अनुपयुक्तकथनानां समक्षं ‘न’ इति लिखत- Answer: (क) विद्या राजसु पूज्यते। विद्या राजाओं द्वारा पूजी जाती है। आम् (ख) वाग्भूषणं भूषणं न। वाक्पटुता ((भाषा की विद्या)) ही असली भूषण है न (ग) विद्याधनं सर्वधनेषु प्रधानम्। विद्या का धन सभी धनों में प्रमुख है। आम् […]

सावित्री बाई फुले Question Answer Sanskrit Chapter 11 Class 8 संस्कृत Ruchira

सावित्री बाई फुले Solutions For All Chapters Sanskrit Class 8 अभ्यासः प्रश्न 1. एकपदेन उत्तरत- (एक पद में उत्तर दीजिए-) उत्तरम्: (क) सामाजिककुरीतीनाम्। (ख) उच्चवर्गीयाः (ग) सा (सावित्री बाई फुले) (घ) नापितैः। (ङ) कन्यानाम्। Hindi Translation (क) सामाजिक कुरीतियों। (ख) उच्च वर्गीय। (ग) वह (सावित्री बाई फुले)। (घ) नापितों द्वारा। (ङ) कन्याओं द्वारा। प्रश्न […]

समवायो हि दुर्जयः Ruchira Class 7 Chapter 10 Question & Answer

Solutions For All Chapters Sanskrit Class 7 Question 1: प्रश्नानाम् उत्तराणि एकपदेन लिखत- (क) वृक्षे का प्रतिवसति स्म? – पेड़ पर कौन रहता था? उत्तर: चटका – चिड़िया (ख) वृक्षस्य अधः कः आगतः? – पेड़ के नीचे कौन आया? उत्तर: गजः – हाथी (ग) गजः केन शाखाम् अत्रोटयत्? – हाथी ने किस से शाखा तोड़ी? […]

विश्वबंधुत्वम् Ruchira Class 7 Chapter 9 Question & Answer

Solutions For All Chapters Sanskrit Class 7 Question 2: मञ्जूषातः समानार्थकपदानि चित्वा लिखत- परस्य, दुःखम्, आत्मानम्, बाधितः, परिवारः, सम्पन्नम्, त्यक्त्वा, सम्पूर्णे Answer: स्वकीयम् – अवरुद्धः – बाधितः कुटुम्बकम् – परिवारः अन्यस्य – परस्य […]

नीतिनवनीतम् Question Answer Sanskrit Chapter 10 Class 8 संस्कृत Ruchira

नीतिनवनीतम् Solutions For All Chapters Sanskrit Class 8 अभ्यासः प्रश्न 1. अधोलिखितानि प्रश्नानाम् उत्तराणि एकपदेन लिखत-(निम्नलिखित प्रश्नों के उत्तर एक पद में लिखिए) उत्तरम्: (क) मातापितरौ (ख) वस्त्रपूतम् (ग) मनुस्मृतेः (घ) सत्यपूताम् (ङ) मृगगणद्विजैः (च) परवशम् (छ) सुखम् (ज) मन:पूतम् Hindi Translation माता-पिता वस्त्र से शुद्ध मनुस्मृति का सत्य से शुद्ध पशुओं और पक्षियों […]

अहमपि विद्यालयं गमिष्यामि Ruchira Class 7 Chapter 8 Question & Answer

Solutions For All Chapters Sanskrit Class 7 Question 2: एकपदेन उत्तराणि लिखत– (क) गिरिजाया: गृहसेविकाया: नाम किमासीत्? (गिरिजा की गृहसेविका का नाम क्या था?) (ख) दर्शनाया: पुत्री कति वर्षीया आसीत्? (दर्शन की पुत्री कितनी वर्षीया थी?) (ग) अद्घत्वे शिक्षा अस्माकं कीदृश: अधिकार:? (वर्तमान में शिक्षा का हमारे लिए क्या अधिकार है?) (घ) दर्शनाया: पुत्री कथं […]

सप्तभगिन्यः Question Answer Sanskrit Chapter 9 Class 8 संस्कृत Ruchira

सप्तभगिन्यः Solutions For All Chapters Sanskrit Class 8 अभ्यासः प्रश्न 2. प्रश्नानाम् उत्तराणि एकपदेन लिखत-(प्रश्नों के उत्तर एक पद में लिखिए-) उत्तरम्: (क) अष्टाविंशतिः – 28 (ख) सप्तभगिन्यः – सात बहनें (ग) सप्तराज्यानाम् – सात राज्यों में से (घ) सप्त – सात (ङ) वंशोद्योग:/वंश-उद्योगः।। प्रश्न 3. पूर्णवाक्येन उत्तराणि लिखत-(पूर्ण वाक्य में उत्तर लिखिए-) उत्तरम्: (क) […]

त्रिवर्ण: ध्वज: Ruchira Class 7 Chapter 7 Question & Answer

Solutions For All Chapters Sanskrit Class 7 Question 1: शुद्धकथनस्य समक्षम् ‘आम्’ अशुद्धकथनस्य समक्षं ‘न’ इति लिखत- Answer: (क) अस्माकं राष्ट्रस्य ध्वजे त्रयः वर्णाः सन्ति। हमारे देश के ध्वज में तीन रंग हैं। आम् (ख) ध्वजे हरितवर्णः शान्तेः प्रतीकः अस्ति। ध्वज में हरा रंग शांति का प्रतीक है। न (ग) ध्वजे केशरवर्णः शक्त्याः सूचकः अस्ति। […]

संकल्प: सिद्धिदायक: Ruchira Class 7 Chapter 6 Question & Answer

Solutions For All Chapters Sanskrit Class 7 Question 2: उदाहरणम् अनुसृत्य रिक्तस्थानानि पूरयत- Answer: (क) एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम् यथा- वसति वसतः स्म वसन्ति स्म स्म पूजयति […]

संसारसागरस्य नायकाः Question Answer Sanskrit Chapter 8 Class 8 संस्कृत Ruchira

संसारसागरस्य नायकाः Solutions For All Chapters Sanskrit Class 8 अभ्यासः प्रश्न 1. एकपदेन उत्तरत- (एक पद में उत्तर दीजिए-) उत्तरम्: (क) राजस्थानस्य, (ख) गजधरः, (ग) सम्मानम्, (घ) गजधराः। प्रश्नः 2. अधोलिखितानां प्रश्नानामुत्तराणि लिखत- (निम्नलिखित प्रश्नों के उत्तर लिखिए-) उत्तरम्: (क) तडागाः अशेषे हि देशे निर्मीयन्ते स्म। (ख) गजधराः ‘समाजस्य गाम्भीर्यस्य मापकाः’ इति रूपेण परिचिताः। (ग) […]

सदाचार: Ruchira Class 7 Chapter 5 Question & Answer

Solutions For All Chapters Sanskrit Class 7 Question 2: उपयुक्तथनानां समक्षम् ‘आम्’ अनुपयुक्तकथनानां समक्षं ‘न’ इति लिखत Answer: (क) प्रातः काले ईश्वरं स्मरेत्। (सुबह ईश्वर को याद करें।) आम् (ख) अनृतं ब्रूयात। (झूठ बोलें) न (ग) मनसा श्रेष्ठजनं सेवेत। (मन से अच्छे लोगों की सेवा करें।) आम् (घ) मित्रेण कलहं कृत्वा जनः सुखी भवति। (मित्र […]

भारतजनताऽहम् Question Answer Sanskrit Chapter 7 Class 8 संस्कृत Ruchira

भारतजनताऽहम् Solutions For All Chapters Sanskrit Class 8 अभ्यासः प्रश्न 2. प्रश्नानाम् उत्तराणि एकपदेन लिखत-(प्रश्नों का उत्तर एक पद में लिखिए-) उत्तरम्: (क) कुटुम्बम् (परिवार) (ख) मैत्री (मित्रता) (ग) कुलिशात् (वज्र से) (घ) संसारम् (संसार) प्रश्न 3. प्रश्नानाम् उत्तराणि पूर्णवाक्येन लिखत-(प्रश्नों का उत्तर पूर्ण वाक्य में लिखिए-) उत्तरम्: (क) भारतजनताऽहम् अध्यात्मसुधा-तटिनी-स्नानैः परिपूता अस्ति। (ख) समं […]